Giữa vùng đất giàu truyền thống cách mạng của xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi – nơi từng ghi dấu nhiều trang sử hào hùng của dân tộc – Nhà thờ họ Hoàng hiện diện như một biểu tượng bền vững của cội nguồn, đạo lý và khí phách. Trải qua hơn 200 năm tồn tại, ngôi nhà thờ vẫn bền vững với thời gian, đi qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ghi dấu ấn của một dòng họ giàu truyền thống cách mạng.
Không chỉ mang giá trị tâm linh, Nhà thờ họ Hoàng – Huỳnh còn là biểu tượng bền vững của cội nguồn và đạo lý, là nơi hun đúc nên những thế hệ con cháu giàu khí phách. Việc trùng tu nhà thờ hôm nay chính là sự tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
KHỞI NGUYÊN TỪ TẤM LÒNG TIỀN NHÂN
Theo gia phả và truyền khẩu, nhà thờ được khai lập từ đầu thế kỷ XIX bởi cụ Huỳnh Tấn Trường – người có uy tín, đức độ và tầm nhìn xa. Với thế đất “lưng tựa núi, mặt hướng biển”, cụ đã chọn vị trí bền vững để dựng nên nơi thờ tự, quy tụ con cháu, gìn giữ nề nếp gia phong và giáo dục đạo lý cho các thế hệ sau.
Ngôi nhà thờ ban đầu được dựng bằng vật liệu truyền thống, đơn sơ nhưng trang nghiêm, tọa lạc tại thôn Tân Hy, xã Bình Đông (nay thuộc xã Vạn Tường). Không chỉ là nơi thờ tự tổ tiên, đây còn là trung tâm sinh hoạt tinh thần của cả dòng họ – nơi diễn ra các nghi lễ giỗ chạp, hội họp và bàn việc chung.
Sau khi cụ Huỳnh Tấn Trường mất, cụ trao lại trách nhiệm chăm nom, hương khói và bảo tồn nhà thờ lại cho các thế hệ kế tiếp là cụ Huỳnh Tấn Dụng sau đó đến cụ Huỳnh Tấn Thạnh tiếp. Dù trải qua chiến tranh, thiên tai hay những biến động xã hội, ngôi nhà thờ vẫn luôn được gìn giữ bằng tất cả lòng thành kính của con cháu.
TIẾP NỐI TRUYỀN THỐNG TRONG THỜI BÌNH
Bước sang thời kỳ hòa bình, các thế hệ con cháu họ tộc Hoàng – Huỳnh vẫn luôn gìn giữ di sản tổ tiên. Dưới sự chỉ đạo của ông Hoàng Tấn Minh, đại diện đời thứ năm là ông Huỳnh Tân Trinh, Huỳnh Tấn Nguyên, Huỳnh Tấn Thắng, Hoàng Hải đã cùng nhau đứng ra vận động, quy tụ con cháu gần xa tiến hành trùng tu nhà thờ.
Đại diện các thế hệ thứ năm dòng họ Hoàng trong dịp trùng tu nhà thờ (từ trái sang phải): Ông Huỳnh Tấn Trinh; ông Hoàng Hải (họ Hoàng Huỳnh); ông Huỳnh Tấn Minh (đời thứ tư); ông Huỳnh Tấn Thắng.
Không chỉ con cháu mang họ Hoàng – Huỳnh, mà cả những người con bên ngoại, dù ở phương xa, vẫn luôn hướng về cội nguồn với tất cả tấm lòng. Tiêu biểu như ông Nguyễn Trường Sinh, từ nước ngoài trở về, cùng các con dâu, con rể trong gia đình đã không quản khoảng cách, thời gian để chung tay góp sức, thể hiện sự gắn bó thiêng liêng của một đại gia đình không phân biệt nội – ngoại, tất cả đều chung một dòng chảy yêu thương và trách nhiệm.
Trong đó, chị Bích Thủy – con dâu họ Hoàng – là hình ảnh đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong gia đình truyền thống: lặng lẽ, bền bỉ nhưng đầy sâu sắc. Không sinh ra trong dòng họ, nhưng bằng sự chân thành và tận tụy, chị đã góp phần gìn giữ mái ấm, vun đắp tình thân và tiếp nối những giá trị thiêng liêng của gia đình qua từng việc làm giản dị mà đầy nghĩa tình.
Chị Bích Thủy – dâu con họ Hoàng
Công việc trùng tu không chỉ đơn thuần là sửa chữa kiến trúc đã xuống cấp, mà còn là một hành động mang ý nghĩa sâu sắc: bảo tồn ký ức, giữ gìn bản sắc và truyền lại những giá trị cốt lõi cho thế hệ mai sau. Từng viên ngói, từng cột gỗ được thay mới hay gia cố đều chứa đựng trong đó tấm lòng tri ân đối với tổ tiên.
KHÔNG GIAN LINH THIÊNG VÀ GIÁ TRỊ VĂN HÓA
Bước vào nhà thờ họ Hoàng, người ta dễ dàng cảm nhận được không khí trầm mặc, thiêng liêng. Trên các bức liễn cổ treo trang trọng là những câu chữ Hán mang đậm triết lý nhân sinh và đạo lý gia tộc:
Tổ đức lưu phương – Đức tổ tiên thơm mãi muôn đời
Tông công tích hậu – Công đức tổ tông tích tụ bền dày
Thiên thu vĩnh thịnh – Ngàn thu hưng thịnh lâu dài
Vạn đại trường vinh – Muôn đời vinh hiển rạng danh
Những câu liễn không chỉ là giá trị thẩm mỹ hay văn hóa, mà còn là “gia huấn” – lời dạy thiêng liêng được truyền qua nhiều thế hệ. Đó là lời nhắc nhở mỗi người con họ Hoàng phải biết kính trên nhường dưới, sống có nghĩa có tình, giữ trọn đạo hiếu và luôn hướng về cội nguồn.
DÒNG HỌ ANH HÙNG TRONG KHÁNG CHIẾN
Ông Huỳnh Tấn Thạnh và phu nhân – Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Duật – là biểu tượng cao đẹp của một gia đình giàu lòng yêu nước. Ông bà có 5 người con trai, tất cả đều sớm tham gia cách mạng, trong đó có 3 người con đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Người con trai đầu – Liệt sĩ Huỳnh Tấn Lợi – tham gia cách mạng từ những ngày đầu kháng chiến chống Mỹ, lập nhiều chiến công xuất sắc và đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng. Ông bị địch bắt năm 1956, đến năm 1957 bị đày ra Côn Đảo – nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”. Trong chốn lao tù khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản, kiên cường đấu tranh. Năm 1973, ông anh dũng hy sinh khi lãnh đạo cuộc biểu tình tuyệt thực đòi thực hiện Hiệp định Paris. Ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, và tên ông được đặt cho một tuyến đường tại thị trấn Châu Ổ, tỉnh Quảng Ngãi – như một sự ghi nhận xứng đáng cho những cống hiến to lớn.
Liệt sĩ Huỳnh Tấn Trực tham gia chiến trường B1 (Quân khu 5) từ năm 1962, chiến đấu trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến. Ông đã hy sinh năm 1967, để lại hình ảnh người chiến sĩ kiên trung, sẵn sàng “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
Liệt sĩ Huỳnh Tấn Vinh tham gia chiến trường Tây Nguyên và ngã xuống năm 1962 khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa kịp lập gia đình. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn, nhưng cũng là niềm tự hào lớn lao của gia đình và dòng họ.
Giấy khhen tặng của Liệt sĩ Huỳnh Tấn Vinh
Hai người con còn lại tiếp tục con đường cống hiến, góp phần xây dựng quê hương và đất nước sau chiến tranh:
Ông Huỳnh Tấn Bình là một trong những người tham gia thành lập chi bộ Đảng đầu tiên tại xã Bình Đông (Bình Sơn, Quảng Ngãi). Ông tập kết ra miền Bắc, tham gia chiến trường Lào và trở thành chuyên gia cao cấp giúp nước bạn. Sau khi nghỉ hưu, ông qua đời tại Thủ đô Hà Nội. Đặc biệt, sau ngày đất nước thống nhất, ông đã trở về quê hương một thời gian để góp công sửa chữa, gìn giữ nhà thờ họ như hiện trạng trước lần trùng tu ngày nay.
Ông Huỳnh Tấn Minh (sinh năm 1937, sau năm 1954 đổi tên Hoàng Tấn Minh) là người con út, đồng thời là người cuối cùng của đời thứ tư còn sống. Ông được Nhà nước đưa ra miền Bắc đào tạo, học tập. Năm 1967, ông gia nhập quân đội, vượt Trường Sơn vào chiến trường Tây Nguyên chiến đấu, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sau khi xuất ngũ vào đầu những năm 1980, ông đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp, từ Giám đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Nam đến Cục phó Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp), phụ trách khu vực phía Nam.
Ông Huỳnh Tấn Minh thời trẻ (sinh năm 1937) – người chiến sĩ cách mạng từng vượt Trường Sơn, nay là người đứng đầu phái họ, tiếp nối và gìn giữ truyền thống gia tộc.
Ở tuổi 89, với 69 năm tuổi Đảng, ông không chỉ là nhân chứng sống của một thời kỳ lịch sử hào hùng mà còn là tấm gương sáng về bản lĩnh, lý tưởng và sự kiên trung. Hiện nay, ông là người đứng đầu phái họ tộc, giữ vai trò kết nối các thế hệ, gìn giữ nề nếp gia phong và truyền lại những giá trị truyền thống quý báu cho con cháu.
Không chỉ có những người con trai kiên cường, gia đình còn có người con gái ưu tú – bà Huỳnh Thị Hiển (Minh Tâm). Bà tham gia cách mạng từ sớm, được Nhà nước trao tặng nhiều huân chương, huy chương cao quý. Sau ngày đất nước thống nhất, bà đảm nhiệm chức vụ Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Nghĩa Bình (trước đây gồm Quảng Ngãi và Bình Định), tiếp tục cống hiến hết mình cho công tác an sinh xã hội cho đến khi qua đời do di chứng bệnh tật từ thời kháng chiến.
Huân chương của bà Huỳnh Thị Hiển
Một gia đình, nhiều người con, mỗi người một hành trình, nhưng tất cả đều chung một lý tưởng cao đẹp. Những hy sinh và cống hiến ấy đã làm nên truyền thống vẻ vang của dòng họ Hoàng – Huỳnh, góp phần viết nên những trang sử hào hùng của quê hương và dân tộc.
NHÀ THỜ – NƠI HỘI TỤ CỦA QUÁ KHỨ, HIỆN TẠI VÀ TƯƠNG LAI
Ngày nay, Nhà thờ họ Hoàng không chỉ là nơi thờ tự, mà còn là “sợi dây vô hình” gắn kết các thế hệ trong dòng tộc. Mỗi dịp giỗ chạp, lễ Tết hay sự kiện quan trọng, con cháu từ khắp nơi lại trở về, cùng nhau dâng hương, ôn lại truyền thống và nhắc nhở nhau về trách nhiệm giữ gìn danh dự gia đình.
Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, sự tồn tại của những công trình như Nhà thờ họ Hoàng càng trở nên ý nghĩa. Đó là nơi con người tìm về để hiểu mình là ai, đến từ đâu, và phải sống như thế nào cho xứng đáng với những gì tổ tiên đã gây dựng.
Hơn 200 năm – một quãng thời gian đủ dài để chứng kiến bao đổi thay của lịch sử. Nhưng giữa những biến thiên ấy, Nhà thờ họ Hoàng vẫn đứng vững, như một biểu tượng của sự trường tồn. Không chỉ là một công trình kiến trúc, nơi đây còn là “linh hồn” của cả dòng họ – nơi lưu giữ đạo lý, lịch sử và tinh thần dân tộc.
Và chừng nào những nén hương vẫn còn được thắp lên, chừng nào con cháu vẫn còn nhớ về cội nguồn, thì dòng chảy ấy – dòng chảy của đức hạnh, của lòng yêu nước và của tình thân sẽ còn mãi mãi không ngừng.
Bài: Đình Vương – Bích Thủy ( con dâu họ Hoàng ) – Alex Nguyễn
